Kategorie ciekawostek:

To w końcu Grecy czy Hellenowie?

Mieszkańcy Starożytnej Grecji nazywali siebie Hellenami. Dzisiejsza nazwa pochodzi z łaciny. Mieszkańcy Italii nazywali tak wszystkich ludzi pochodzących z tego regionu, bo jako pierwszych poznali przedstawicieli jednego z helleńskich ludów: Graikoi.

Europa i Aborygeni

Podobno Aborygeni zapytani "Co to za skaczące zwierzę?" odpowiedzieli "Kangaroo" co znaczyło "Nie rozumiem". Nazwa tego ludu pochodzi od łac. "Ab origine" - czyli "Ci, którzy byli tu od początku". Tak samo w starożytności nazywano mieszkańców Lacjum.

Od jakiego słowa pochodzi nazwa naszego kraju?

Nazwa "Polska" wywodzi się od słowa "pole", znaczącego pierwotnie równinę zdatną pod uprawę. Jeszcze w XIV w. przymiotnik "polski" znaczył "polny". Stąd "droga polska" w dawnej małopolskiej gwarze i nazwy roślin, np. polski czosnek, polska marchew.

Europa

Nazwa naszego kontynentu może być pochodzenia semickiego, co znaczyło wieczór, czyli kraj zachodzącego słońca. Europe to też imię wielu postaci z mitologii greckiej. Jedną z nich była piękność z Azjii porwana przez byka, w którego zmienił sie Zeus.

Czy my nie za łatwo popadamy w skrajności?

Słowo "abstynent" pochodzi od łac.abstinere co znaczy powstrzymywać się. Abstynent był to więc ktoś umiarkowany, czyli taki co nie odmawiał, ale znał miarę. Czy dzisiejsze znaczenie mówi o nas, że nie potrafiąc znaleźć miary musimy zrezygnować?

Pyrrusowe zwycięstwo

To zwycięstwo wielkim kosztem, okupione znacznymi startami. Powiedzenie pochodzi od imienia króla Pyrrusa, który po zwycięskiej bitwie nad Rzymianami miał odpowiedzieć gratulującym mu generałom: "Jeszcze jedno takie zwycięstwo i będziemy zgubieni".

Pochodzenie i znaczenie słowa "chimeryczny"

Z powodu dziwnej budowy Chimery o głowie lwa, ciele kozy i ogonie węża, przymiotnik "chimeryczny", określa coś, co jest wysoce nierzeczywiste, wydumane albo też mające kapryśną naturę.

Skąd pochodzi nazwa Morza Egejskiego

Tezeusz wyruszył na Kretę by pokonać Minotaura. Umówił się z ojcem, że gdy mu się to uda zmieni żagle z czarnych na białe, ale zapomniał. Gdy jego ojciec AJGEUS zobaczył to, z rozpaczy rzucił sie do morza. Odtąd morze to jest nazwane jego imieniem.

Skąd pochodzi słowo "panika"? wg Roberta Gravesa

Mityczny Zeus przy pomocy Sturamiennych i cyklopów walczył ze swym ojcem Kronosem i tytanami. Nagły okrzyk kozła Pana, syna kozy Amaltei, która wykarmiła Zeusa, przeraził tytanów i w ten sposób dał przewagę Zeusowi - od niego pochodzi słowo "panika".

"Ciekawy" dawniej

Do XVIII w. to skłonny do szybkiego i częstego biegania, ruchliwy: "zająca prędkiego myśliwy zwie ciekawym", nierozważny, a nawet popędliwy i porywczy: "w postępkach swoich zawsze był ciekawy". "Ciekawy" to też coś przenikającego: "ciekawy umysł".

Adamaszek z Damaszku

Adamaszek to tkanina jedwabna, której nazwa pochodzi od nazwy miejsca wyrobu - Damaszku. Stąd też nazwa klingi damasceńskiej (ostrza ze stali damasceńskiej) i demeszki (forma turecka). Litera "a" na początku wyrazu pochodzi od arabskiego rodzajnika.

Akademia

Gaj platanowy nad rzeką Kefisos, na północny zachód od Aten, poświęcony herosowi Akademosowi. Platon kupiłt tę posiadłość i założył szkołę filozoficzną zwaną Akademią, która przetrwała do 529r n.e. kiedy została "zamknięta" przez cesarza Justyniana.

Archetyp

Najpopularniej to pierwowzór postaci, zdarzenia, motywu lub schematu. Najbardziej znany w definicji psychoanalitycznej, gdzie archetypy oznaczają elementy nieświadomości wspólne wszystkim ludziom na świecie. (gr.arche – "początek", typos – "typ").

Co może oznaczać Fatum?

Dla stoika to nieodwracalny szereg przyczyn, naturalne i konieczne uporządkowanie wszystkich rzeczy, zgodnie z którym zdarzyły się rzeczy, które się zdarzyły, zdarzają się te które się zdarzają i zdarzą te które się zdarzą.

CZERSTWY a ŚWIEŻY

Znaczenie słowa "czerstwy" zmieniło się wraz z przemianami w produkcji chleba. Kiedyś chleb jadło się po kilku dniach od upieczenia i "czerstwy" znaczyło świeży. Dziś parodniowy chleb jest twardy, a słowo "czerstwy" zmieniło sens z dobrego na stary.

Czym jest Imaginacja?

"Imaginacja" pochodzi z łac. Imago - obraz. Jest umiejętnością tworzenia mentalnych obrazów, pozwalających np. "zobaczyć" rzeczy bez ich fizyczej obserwacji. Umiejętność tę można wyćwiczyć, by nie była fantazją. Mistrzem imaginacji był Nicola Tesla.

Dogmatyk, dogmat

W pierwotnym znaczeniu określenie używane w stosunku do filozofów przed Sokratesem, którzy szukali czystych zasad, których nie da się obalić, bo są trwałe i wieczne. Dogmatem więc jest np. stwierdzenie "Nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki."

Drakońskie prawo

Drakon był władcą Aten 2700 lat temu. Jako pierwszy spisał obowiązujące wtedy zwyczajowe prawa. Były one bardzo surowe. I mimo, że on sam próbował złagodzić te prawa, to od jego imienia pochodzą ujęcia "drakońskie prawo" czy "drakońska kara".

Etymologia – co to jest?

Greckie wyrazy „etymon” (prawda) oraz „logos” (słowo) składają się na pojęcie „etymologii”, tj. nauce o pochodzeniu i pierwotnym (prawdziwym) znaczeniu wyrazów. Etymologia stanowi wspaniałe źródło wiedzy o rzeczywistości i otaczającym nas świecie.

Fundamentalizm. Co to znaczy?

Łacińskie słowo „fundatio” oznacza „fundament”. Zatem fundamentalista oznacza kogoś, kto „buduje na fundamencie”, na trwałej podstawie. Jest to całkowicie sprzeczne z dzisiejszym błędnym rozumieniem tego terminu, będącego synonimem „fanatyka”.

Hipnoza

Słowo "hipnoza" pochodzi od imienia greckiego boga Hypnosa - uosobienia snu. Podarował on pewnemu pasterzowi dar snu z otwartymi oczami, by mógł ona wiecznie oglądać swoją ukochaną.

Historia "szczerości"

Ujęcie (np. w j.ang) pochodzi prawdopodobnie od łacińskiego słowa "sinceritas" znaczącego dosłownie „bez wosku” i nawiązującego do nieuczciwych rzeźbiarzy, którzy niedociągnięcia w rzeźbach zakrywali woskiem, by ukryć je przed widzami czy kupcami.

Jak bonie dydy (wg "Gwary warszawskiej")

Zwrot mający zapewnić słuchacza, że nadawca mówi prawdę. Inne zwroty o tej samej funkcji to: jak babcię drypcię, jak bum-cyk trala, jak pragnę podskoczyć, niech ja skonam, jak Boga kocham, a także jak pragnę porodzić konia z kokardą.

Labirynt

Słowo pochodzi z kultury Minojskiej. Pałac króla Minosa był wielki i pełen skomplikowanych korytarzy. Ważnym symbolem tej kultury by obosieczny topór - Labrys. Pałac Minosa nazywano więc Pałacem Labrysu - Labiryntem.

Lakoniczna odpowiedż

Lakoniczny oznacza oszczędny i precyzyjny sposób wypowiedzi. Określenie to, tak samo jak inne powszechnie znane wyrażenie - "spartańskie wychowanie", wywodzi się z Lakonii - krainy Spartan.

Miłość platoniczna - z czasem o nią coraz trudniej

W łac. Amicitia. Ujęcie to pochodzi od Platona, u którego to miłość czysta, przyjacielska i bezinteresowna. Pozbawiona ukrytych nawet pragnień i oczekiwań. To uczucie braterstwa dusz z osobą, którą znamy dłużej lub ze świeżo poznanym nieznajomym.

Myśli myśliwy

Wyraz "myśliwy" pochodzi od czasownika "myśleć". W XV-XVI w. myśliwy oznaczał "myślący, dowcipny, baczny, chytry". Później zaczął określać łowcę jako człowieka chciwego i chytrego, a w 2 połowie XVI w. ograniczył znaczenie do "łowcy, strzelca".

Pochodzenie nazwy "kalendarz"

W starożytnym Rzymie słowo 'calendae' to ‘1 dzień miesiąca’, w którym ogłaszano rozkazy i porządek na kolejne dni. W poł. XVI w. to słowo kościelne, pochodzące od 'calendārium' (księgi dłużników, gdzie dopisywano odsetki każdego 1go dnia miesiąca).

Skąd pochodzi nazwa "Cypr"?

Inaczej Kibris lub Kyprus. Nazwa pochodzi od łacińskiego 'cuprum' czyli miedź. W starożytności Cypr był potęgą w eksploatacji miedzi i zaopatrywał w nią cały basen Morza Śródziemnego. Złotawy kolor wyspy na fladze Cypru nawiązuje do koloru miedzi.

Skąd pochodzi nazwa "prysznic"?

Słowo to pochodzi od nazwiska wynalazcy urządzenia, Vincenza Priessnitza (1799–1851), niemieckiego lekarza-naturalisty, z pochodzenia chłopa, który w swoim gospodarstwie otworzył zakład nowoczesnego wodolecznictwa, który zyskał światową sławę.

Skad pochodzi nazwa Kathmandu?

Nazwa stolicy Nepalu wywodzi się od nazwy świątyni Kasthamandap (z sanskrytu: kastha - drewno; mandap - zadaszone schronienie) wykonanej w całości z drewna bez użycia gwoździ. Według legendy drewno, z którego ją zbudowano pochodzi z jednego drzewa.

Skąd pochodzi słowo Historia

Pochodzi od greckiego słowa "istoria" co oznacza "badanie" albo "wiedzę zdobytą przez badanie". Nie jest więc nauką o datach i bitwach, ale żródłem, które dzięki badaniu pozwala zrozumieć teraźniejszość, a także przewidywać wydarzenia w przyszłości.

Skąd słowo "powidła"?

Do czasownika "powić" w znaczeniu "kręcić, obracać" dodano przyrostek "-dło" dla określenia narzędzia czyli "tego, czym się miesza ruchem kolistym podgrzewaną masę owocową". W XV w. znaczenie przeniosło się w liczbie mnogiej na owocowe słodkości.

Skąd wziął się wyraz "płacić"?

Prasłowiański wyraz 'platiti' to ‘dawać zapłatę za coś’, co wywodzi się z dawniejszego ‘dawać kawałki płótna’, które spełniały wówczas funkcję środka płatniczego. W XV-w. 'płaca' oznaczała ‘opłatę sądową’, ‘karę pieniężną, odszkodowanie’, ‘daninę’.

SKLEP a PIWNICA

W staropolszczyźnie, tak jak dziś w języku czeskim, słowo "sklep" oznaczało pomieszczenie ze sklepieniem, np. piwnicę, gdzie składowano towary. Z czasem zaczęto sprzedawać prosto z takich pomieszczeń a wyraz "sklep" stał się nazwą punktu handlowego.

Tyran - kiedyś to znaczyło zupełnie coś innego

W starożytnej Grecji to ktoś, kto mógł być najlepszym władcą pod słońcem, ale dlatego, że do władzy doszedł siłą, nazywany był tyranem. Tyranem np był Pizystrat, który z własnej kieszeni ufundował budowę Partenonu oraz licznych budynków w Atenach.

Więcej artykułów…

Filozoficzne

Pierwotne znaczenie słów

Fragmenty klasyków

Symbole z mitologii

Święta i ceremonie

Ciekawe miejsca ze świata

Inne

Nowa Akropolis w Świecie